Opus Principiorum Philosophiae, a Renato Cartesio anno MDCXLIV (1644) editum, in lucem prodiit ut esset liber didacticus universalis, qui omnem eius cogitationem philosophicam et scientificam in unum colligeret. Quoniam hoc opus in scholis doctrinam Aristotelicam tum praevalentem aspernari ac substituere in animo habebat, disposita sunt omnia via et ratione in quattuor partes praecipuas, quae ex se invicem logico nexu deducuntur. Itaque procedit ab ipsis metaphysicae fundamentis usque ad mechanicam telluris naturam.

• Pars I: De Principiis Cognitionis Humanæ

  Prima pars vera fundamenta metaphysica atque epistemologica totius philosophiae iacit. Cartesius investigationem suam a dubitatione methodica incipit, reiciens omnem opinionem in qua vel minima dubitandi causa inveniri potest. Quae ratio eum clarissime perducit ad veritatem inconcussam propriae exsistentiae tamquam rei cogitantis (cogito, ergo sum). Ex hoc primo atque fixo principio, fundamentum struit omnis futurae scientiae, probans nempe exsistentiam Dei, summe perfecti creatoris, qui praestat omnia quae clare et distincte percipimus de realitate esse vera.

• Pars II: De Principiis Rerum Materialium

  Confirmata iam certitudine cognitionis humanae, secunda pars transit ad physicam Cartesianam et ad principia eorum quae corporea sunt. Cartesius substantiam materialem solummodo per extensionem in longum, latum et profundum definit. Quoniam igitur spatium et materiam revera idem esse existimat, dari vacuum absolutum omnino negat, statuens potius universum materia esse plenum. In hac eadem parte primas leges naturae et conservationem motus exponit, demonstrans omnes actiones physicas fieri solum per immediatos corporum impulsus et occursus.

• Pars III: De Mundo Adspectabili

  Tertia pars has ipsas leges physicas ad machinam mundi applicat, ut universum aspectabile explicet. Cartesius originem et naturam caelorum, fixarum, errantium et cometarum singillatim describit. Reiectis viribus occultis et attractionibus, universum pure mechanicum depingit, investigans proprietates luminis et ostendens quomodo motus corporum caelestium solis legibus mechanicis et materiae circumiacentis impulsibus regantur.

• Pars IV: De Terra

  Ultima pars ad disquisitionem ipsius telluris restringitur. Cartesius philosophiam suam mechanicam ad phaenomena terrestria accommodat. Innumera tractat, exhibens potissimum explicationes mechanicas de vi magnetica (per motum particularum striatarum), de natura ignis et vitri. Denique opus concluditur copulando hanc physicam cum physiologia humana, ubi enucleatur qua ratione particulae insensibiles nervos et cerebrum afficiant, ut sensuum perceptiones in mente producantur.